ΓΕΦΥΡΕΣ
.jpeg)
- Τι είναι: Έχουν σχήμα τόξου (αψίδας). Το βάρος της γέφυρας μεταφέρεται προς τα άκρα (στα βάθρα).
- Ιστορία: Ήταν πολύ δημοφιλείς στην Αρχαία Ρώμη και στην ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική (πέτρινα γεφύρια).
- Χαρακτηριστικό: Είναι εξαιρετικά ανθεκτικές και χρησιμοποιούν κυρίως την πέτρα, το σκυρόδεμα (μπετόν) ή το ατσάλι.
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
- Κρεμαστές (Suspension): Το κατάστρωμα κρέμεται από μεγάλα, δυνατά καλώδια που στηρίζονται σε ψηλούς πύργους (π.χ. η Γέφυρα Golden Gate). Είναι ιδανικές για πολύ μεγάλες αποστάσεις.
.jpeg)
- Καλωδιωτές (Cable-stayed): Τα καλώδια συνδέονται απευθείας από τον κεντρικό πύργο στο κατάστρωμα σε σχήμα βεντάλιας (π.χ. η δική μας Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου).
.jpeg) |
- Γέφυρα Golden Gate (Σαν Φρανσίσκο, ΗΠΑ): Ίσως η πιο αναγνωρίσιμη κρεμαστή γέφυρα στον κόσμο με το χαρακτηριστικό πορτοκαλί της χρώμα.
- Tower Bridge (Λονδίνο, Μεγάλη Βρετανία): Μια ιστορική γέφυρα που ανοίγει στη μέση για να περάσουν τα μεγάλα πλοία από τον ποταμό Τάμεση.
.jpeg)
- Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου «Χαρίλαος Τρικούπης» (Ελλάδα): Μία από τις μεγαλύτερες καλωδιωτές γέφυρες στον κόσμο. Αποτελεί παγκόσμιο μηχανικό θαύμα, καθώς είναι χτισμένη σε μια περιοχή με μεγάλο βάθος θάλασσας, έντονη σεισμικότητα και δυνατούς ανέμους.
- Το στυλ του: Οι γέφυρές του μοιάζουν με ζωντανά γλυπτά ή σκελετούς μεγάλων ζώων και πουλιών. Χρησιμοποιεί πολύ το λευκό χρώμα, το ατσάλι και το γυαλί.
- Έργα στην Ελλάδα: Σχεδίασε το περίφημο στέγαστρο του Ολυμπιακού Σταδίου (ΟΑΚΑ) για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004, καθώς και την πεζογέφυρα Καλατράβα στη Λεωφόρο Μεσογείων (που μοιάζει με τόξο).
- Διεθνή έργα: Η γέφυρα Alamillo στη Σεβίλλη και η γέφυρα των Χορδών στην Ιερουσαλήμ.
.jpeg)
- Η Αρχή από την Αρχαιότητα: Τα θεμέλια της γέφυρας είναι πανάρχαια. Πιστεύεται ότι χτίστηκαν τον 3ο αιώνα π.Χ. από τον ξακουστό Βασιλιά Πύρρο της Ηπείρου.
- Η Σημερινή Μορφή: Το γεφύρι γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε πολλές φορές. Η μορφή που βλέπουμε σήμερα ολοκληρώθηκε κατά την Τουρκοκρατία, γύρω στο 1612.
- Όταν το γεφύρι ήταν... Σύνορο: Μετά την απελευθέρωση της Άρτας το 1881, η ψηλότερη καμάρα του γεφυριού αποτελούσε το επίσημο σύνορο του μικρού τότε Ελληνικού Βασιλείου με την Οθωμανική Αυτοκρατορία! Το νεοκλασικό κτίριο στην άκρη του ήταν το ελληνικό τελωνείο.
- Ο Θρύλος (Γιατί γκρεμιζόταν;): Το ορμητικό ποτάμι του Αράχθου έκανε τη θεμελίωση τρομερά δύσκολη, καθώς τα νερά παρέσυραν τα έργα. Αυτό γέννησε το διάσημο δημοτικό τραγούδι: «Ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ εγκρεμιζόταν». Ο μύθος λέει ότι για να «στεριώσει» η γέφυρα, χρειάστηκε να θυσιαστεί (να χτιστεί ζωντανή στα θεμέλια) η όμορφη σύζυγος του Πρωτομάστορα.
- Η μεταφορική σημασία: Σήμερα, όταν ένα έργο στην Ελλάδα καθυστερεί πάρα πολύ να τελειώσει, λέμε τη φράση: «Αυτό είναι το γεφύρι της Άρτας!»
.jpeg)
Σαράντα πέντε µάστοροι κ’ ἑξῆντα μαθητᾶδες
γιοφῦρι νἐθεµέλιωναν ’ς τῆς Ἄρτας τὸ ποτάµι.
Ὁλημερὶς τὸ χτίζανε, τὸ βράδυ ἐγκρεμιζόταν.
Μοιριολογοῦν οἱ µάστοροι καὶ κλαῖν οἱ μαθητᾶδες.
«Ἀλίμονο ’ς τοὺς κόπους µας, κρῖμα ’ς τοῖς δούλεψαίς µας,
ὁλημερὶς νὰ χτίζουμε, τὸ βράδυ νὰ γκρεµειέται.»
Πουλάκι ἐδιάβη κ’ ἔκατσε ἀντίκρυ ’ς τὸ ποτάµι,
δὲν ἐκελάιδε σὰν πουλί, μηδὲ σὰ χιλιδόνι,
παρὰ ἐκελάιδε κ’ ἔλεγε, ἀνθρωπινὴ λαλίτσα.
«Ἂ δὲ στοιχειώσετε ἄνθρωπο, γιοφῦρι δὲ στεριώνει·
καὶ μὴ στοιχειώσετε ὀρφανό, μὴ ξένο, μὴ διαβάτη,
παρὰ τοῦ πρωτοµάστορα τὴν ὅμορφη γυναῖκα,
πὄρχεται ἀργὰ τ’ ἀποταχύ, καὶ πάρωρα τὸ γιόµα.»
Τ’ ἄκουσ’ ὁ πρωτομάστορας καὶ τοῦ θανάτου πέφτει.
Πιάνει, μηνάει τῆς λυγερῆς μὲ τὸ πoυλὶ τἀηδόνι:
Ἀργὰ ντυθῇ, ἀργὰ ἀλλαχτῇ, ἀργὰ νὰ πάῃ τὸ γιόµα,
ἀργὰ νὰ πάῃ καὶ νὰ διαβῇ τῆς Ἄρτας τὸ γιοφῦρι.
καὶ τὸ πουλὶ παράχουσε, κι’ ἀλλιῶς ἐπῆγε κ’ εἶπε.
«Γοργά ντυσου, γοργά ἀλλαξε, γοργὰ νὰ πᾶς τὸ γιόµα,
γοργὰ νὰ πᾶς καὶ νὰ διαβῇς τῆς Ἄρτας τὸ γιοφῦρι.»
Νά τηνε κ’ ἐξανάφανεν ἀπὸ τὴν ἄσπρη στράτα.
Τὴν εἶδ’ ὁ πρωτομάστορας, ῥαγίζεται ἡ καρδιά του.
Ἀπὸ μακριὰ τοὺς χαιρετᾷ κι’ ἀπὸ κοντὰ τοὺς λέει.
«Γειά σας, χαρά σας, µάστοροι καὶ σεῖς οἱ μαθητᾶδες,
μὰ τί ἔχει ὁ πρωτομάστορας κ’ εἶναι βαργωμισμένος;
—Τὸ δαχτυλίδι τὄπεσε ’ς τὴν πρώτη τὴν καμάρα,
καὶ ποιὸς νὰ μπῇ καὶ ποιὸς νὰ βγῇ τὸ δαχτυλίδι νά βρῃ;
—Μάστορα, μὴν πικραίνεσαι κ’ ἐγὼ νὰ πά’ σ’ τὸ φέρω,
ἐγὼ νὰ μπῶ, κ’ ἐγὼ νὰ βγῶ, τὸ δαχτυλίδι νά βρω.»
Μηδὲ καλὰ κατέβηκε, μηδὲ ’ς τὴ μέσ’ ἐπῆγε,
«Τραύα, καλέ μ’, τὸν ἄλυσο, τραύα τὴν ἁλυσίδα,
τί ὅλον τὸν κόσµο ἀνάγειρα καὶ τίποτες δὲν ηὕρα.»
Ἕνας πιχάει μὲ τὸ µυστρί, κι’ ἄλλος μὲ τὸν ἀσθέστη,
παίρνει κι’ ὁ πρωτομάστορας καὶ ῥήχνει μέγα λίθο.
«Ἀλίμονο ’ς τὴ μοῖρα µας, κρῖμα ’ς τὸ ῥιζικό μας!
Τρεῖς ἀδερφάδες ἤμαστε, κ’ οἱ τρεῖς κακογραµμέναις,
ἡ μιά χτισε τὸ Δούναβη, κ’ ἡ ἄλλη τὸν Ἀφράτη
κ᾿ ἐγὼ ἡ πιλιὸ στερνότερη τῆς Ἄρτας τὸ γιοφῦρι.
Ὡς τρέµει τὸ καρυόφυλλο, νὰ τρέµῃ τὸ γιοφῦρι,
κι’ ὡς πέφτουν τὰ δεντρόφυλλα, νὰ πέφτουν οἱ διαβάταις.
—Κόρη τὸ λόγον ἄλλαξε, κι’ ἄλλη κατάρα δῶσε,
πὄχεις µονόκριβο ἀδερφό, μὴ λάχῃ καὶ περάσῃ.»
Κι’ αὐτὴ τὸ λόγον ἄλλαξε, κ’ ἄλλη κατάρα δίνει.
«Ἂν τρέµουν τ’ ἄγρια βουνά, νὰ τρέµῃ τὸ γιοφῦρι,
κι’ ἂν πέφτουν τ’ ἄγρια πουλιά, νὰ πέφτουν οἱ διαβάταις,
τί ἐχω ἀδερφὸ ’ς τὴν ξενιτειά, μὴ λάχῃ καὶ περάσῃ.»
.jpeg)
.jpeg)
- Η Στρατηγική Σημασία: Το 1942 η Ελλάδα βρισκόταν υπό γερμανική και ιταλική κατοχή. Οι Γερμανοί χρησιμοποιούσαν αυτή τη γέφυρα για να μεταφέρουν με τρένα πολεμοφόδια και τρόφιμα στα λιμάνια της Νότιας Ελλάδας, και από εκεί στα στρατεύματά τους στην Αφρική.
- Η Μεγάλη Ανατίναξη (25 Νοεμβρίου 1942): Οι Σύμμαχοι έπρεπε πάση θυσία να κόψουν αυτόν τον ανεφοδιασμό. Έτσι, Άγγλοι σαμποτέρ έπεσαν με αλεξίπτωτα στην Ελλάδα και κατάφεραν το ακατόρθωτο: Ένωσαν τις δύο μεγαλύτερες (και αντίπαλες) ελληνικές αντιστασιακές οργανώσεις, τον ΕΛΑΣ (με αρχηγό τον Άρη Βελουχιώτη) και τον ΕΔΕΣ (με αρχηγό τον Ναπολέοντα Ζέρβα).
- Η Μάχη και το Σαμποτάζ: Μέσα στη νύχτα, 150 αντάρτες επιτέθηκαν στους Ιταλούς φρουρούς της γέφυρας. Ενώ γινόταν η μάχη, οι σαμποτέρ τοποθέτησαν εκρηκτικά στους μεταλλικούς πυλώνες και τίναξαν τη γέφυρα στον αέρα.
- Γιατί είναι τόσο σημαντική; Ήταν μία από τις μεγαλύτερες πράξεις σαμποτάζ σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη. Το κυριότερο όμως είναι ότι ο Γοργοπόταμος έγινε το απόλυτο σύμβολο εθνικής ομοψυχίας και ενότητας, αφού οι Έλληνες πολέμησαν μαζί ενωμένοι ενάντια στον κατακτητή.
- Η γέφυρα επισκευάστηκε πλήρως μεταπολεμικά, το 1948.
.jpeg)
.jpeg)
περίεργες γέφυρες
- Ανασυρόμενες / Ανακλινόμενες (Bascule/Drawbridges): Οι κλασικές γέφυρες που ανασηκώνονται προς τα πάνω (σαν δύο «φτερά» ή ένα ενιαίο τμήμα). Το πιο διάσημο παράδειγμα παγκοσμίως είναι η Tower Bridge στο Λονδίνο.
.jpeg)
- Στην Ελλάδα, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η νέα γέφυρα του Ευρίπου στη Χαλκίδα (στο στενό τμήμα του πορθμού).
- Περιστρεφόμενες (Swing bridges): Γέφυρες που στρέφονται οριζόντια γύρω από έναν κεντρικό άξονα (πυλώνα), δημιουργώντας δύο περάσματα εκατέρωθεν για τα πλοία. Τέτοιες είναι οι γέφυρες της Διώρυγας της Κορίνθου (στην Ποσειδωνία και στα Ίσθμια), οι οποίες είναι βυθιζόμενες (submersible), μια ιδιαίτερη υποκατηγορία που αντί να στρίβει, βυθίζεται στο νερό.
.jpeg)
- Ανυψούμενες (Vertical-lift bridges): Το κεντρικό τμήμα της γέφυρας ανεβαίνει κατακόρυφα προς τα πάνω, παραμένοντας παράλληλο με το έδαφος, σαν ασανσέρ, ανάμεσα σε δύο πύργους.
- Συρόμενες (Retractable/Thrust bridges): Γέφυρες των οποίων το ένα τμήμα κυλάει (σύρεται) προς τα πίσω, πάνω στη στεριά, για να αδειάσει το πέρασμα.
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
- Πορθμός του Ευρίπου (Χαλκίδα): Η παλιά συρόμενη γέφυρα άνοιγε με χειροκίνητο/μηχανικό τρόπο, ενώ η σύγχρονη ανοιγόμενη γέφυρα ελέγχεται ηλεκτρονικά για να εξυπηρετεί τη ναυσιπλοΐα όταν τα ρεύματα του Ευρίπου το επιτρέπουν.
.jpeg)
- Διώρυγα Κορίνθου (Ίσθμια & Ποσειδωνία): Οι δύο μοναδικές βυθιζόμενες γέφυρες που «εξαφανίζονται» στον βυθό της θάλασσας για να περάσουν τα πλοία, αποτελώντας και τουριστικό αξιοθέατο.
.jpeg)
- Γέφυρα Λευκάδας: Μια πλωτή, περιστρεφόμενη γέφυρα που συνδέει το νησί με την ακαρνανική ακτή και στρίβει για να περάσουν τα σκάφη από τον δίαυλο.
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου